تثبیت کنندۀ ولتاژ (استابلایزر)

تغییرات ولتاژ برق شهر باعث اختلال در عملکرد دستگاه‌ها می‌شود. برای مثال کاهش ولتاژ یک موتور، قدرت نامی و راندمان آن را به مقدار قابل توجهی کاهش می‌دهد که این امر سبب پایین آمدن دور الکتروموتور و افزایش گرما و تلفات آن می‌شود. استابلایزرها در دو نوع تک‌فاز و سه‌فاز برای تثبیت نوسانات ولتاژ برق شبکه استفاده می‌گردند؛ از جمله مصرف‌کننده‌هایی که استفاده از استابلایزر در آن‌ها ضرورت دارد می‌توان به دستگاه‌های لیزر، دستگاه‌های CNC و کوانتومتر، دستگاه‌های چاپ و بسته بندی، سیستم‌های بیمارستانی و آزمایشگاهی و همچنین سیستم‌های اتوماسیون صنعتی اشاره کرد.

به طور کلی دو نوع استابلایزر وجود دارد:

استابلایزرهای رله ای:

در گذشته استابلایزرها از یک ترانسفورمر با ثانویه‌ی چندسر ساخته می‌شده‌اند. هر یک از این ثانویه‌ها به یک رله متصل بودند که با توجه به فیدبک دریافتی از خروجی تعدادی از این رله‌ها قطع و وصل شده و سرهای ثانویه را وارد مدار کرده یا از آن خارج می‌کردند تا ولتاژ خروجی در نزدیکی ولتاژ مطلوب باقی بماند؛ به این استابلایزرها رله‌ای گفته می‌شود و کماکان هنوز مصرف دارند. مشکل عمده‌ی این روش در عدم پیوستگی تغییرات ولتاژ خروجی است، به این ترتیب که با افزودن و یا کاستن هر یک از سرهای ثانویه مقدار مشخصی از ولتاژ خروجی دستگاه کاسته یا به آن افزوده می‌گردد و نمی‌توان به عدد دقیق ولتاژ در خروجی دست پیدا کرد.

استابلایزرهای سروموتوری:

روش جدیدتر، ساخت استابلایزرها سروموتوری با استفاده از یک اتوترانسفومر است. اتوترانسفورمر در واقع ترانسفورمری است که ولتاژ ثانویۀ آن با استفاده از یک جاروبک به طور پیوسته تغییر می‌کند. با کنترل موقعیت این جاروبک به کمک یک سروسیستم می‌توان ولتاژ خروجی استابلایزر را بر اساس هر مقدار مورد نظر ثابت نگاه داشت. ملاحظه می‌شود که با این کار مشکل استابلایزرهای رله‌ای مرتفع گشته است اما خود این استابلایزرهای سروموتوری دارای معایبی همچون پاسخ کند و فرسودگی قسمت‌های مکانیکی هستند.